Postępowanie układowe
Tryb dla firm, w których część wierzytelności jest sporna — a spór o kwoty ma być rozstrzygnięty w toku postępowania, nie przed nim. Trwa dłużej niż przyspieszone, ale pozwala zakwestionować zawyżone roszczenia przed głosowaniem nad układem.
W skrócie
- Właściwe, gdy wierzytelności sporne przekraczają 15% sumy wierzytelności uprawniających do głosowania.
- Spis wierzytelności sporządzany jest w pełnym trybie, z możliwością wnoszenia sprzeciwów przez wierzycieli i dłużnika.
- Dłużnik zachowuje zarząd własny pod nadzorem nadzorcy sądowego (sąd może go odebrać przy nieprawidłowościach).
- Egzekucja wierzytelności objętych układem ulega zawieszeniu z mocy prawa.
- Orientacyjny czas: 6–12 miesięcy do zatwierdzenia układu.
Postępowanie układowe to klasyczna droga sądowej restrukturyzacji. Wybiera się je wtedy, gdy nie da się spełnić warunku 15% wierzytelności spornych — na przykład gdy fundusz sekurytyzacyjny lub były kontrahent zgłasza roszczenie, którego firma nie uznaje, a jego wysokość realnie wpływałaby na wynik głosowania nad układem.
Cena za tę możliwość to czas. Pełna procedura ustalania spisu wierzytelności obejmuje zgłoszenia, sprzeciwy i ich rozpoznanie przez sędziego-komisarza. W zamian głosowanie odbywa się na wiarygodnej bazie, a firma nie zawiera układu na warunkach podyktowanych przez roszczenie, które nigdy nie powinno powstać.
W trakcie postępowania spółka działa dalej, a majątkiem zarządza dłużnik pod nadzorem nadzorcy sądowego. Sąd może odebrać zarząd własny, jeśli dłużnik narusza prawo lub działa na szkodę wierzycieli.
Kiedy postępowanie układowe jest właściwe
- Wierzyciele zgłaszają roszczenia, których firma nie uznaje, a ich wartość przekracza 15% sumy wierzytelności
- Trwają procesy sądowe o zapłatę wobec spółki
- Wierzytelność została sprzedana funduszowi, który nalicza sporne odsetki i koszty
- Firma potrzebuje pełnej ochrony sądowej, ale nie chce oddawać zarządu zarządcy
- Skala i złożoność zadłużenia wymaga uporządkowania przed głosowaniem nad układem
Przebieg postępowania układowego
1. Wniosek o otwarcie postępowania układowego
Wniosek obejmuje propozycje układowe, wstępny plan restrukturyzacyjny, wykaz wierzytelności spornych i bezspornych oraz uprawdopodobnienie zdolności pokrywania kosztów postępowania.
2. Otwarcie i wyznaczenie nadzorcy sądowego
Sąd bada wniosek — może wysłuchać dłużnika i wierzycieli. Po otwarciu wyznacza sędziego-komisarza i nadzorcę sądowego.
3. Zgłoszenia wierzytelności i spis
Nadzorca sporządza spis wierzytelności na podstawie ksiąg dłużnika i zgłoszeń. Wierzyciele i dłużnik mogą wnosić sprzeciwy, które rozpoznaje sędzia-komisarz.
4. Plan restrukturyzacyjny i negocjacje
Równolegle powstaje plan restrukturyzacyjny i trwają rozmowy z bankami oraz kluczowymi wierzycielami o kształcie propozycji układowych.
5. Zgromadzenie wierzycieli i zatwierdzenie układu
Po prawomocnym ustaleniu spisu wierzytelności sędzia-komisarz zwołuje zgromadzenie. Przyjęty układ zatwierdza sąd.
Najczęstsze pytania
Kiedy trzeba wybrać postępowanie układowe zamiast przyspieszonego?
Gdy suma wierzytelności spornych przekracza 15% sumy wierzytelności uprawniających do głosowania nad układem. Przyspieszone postępowanie układowe i PZU są wtedy niedostępne.
Czy w postępowaniu układowym można kwestionować wysokość długu?
Tak. To główna zaleta tego trybu — spis wierzytelności powstaje w pełnej procedurze, a wierzyciele i dłużnik mogą wnosić sprzeciwy rozpoznawane przez sędziego-komisarza.
Czy zarząd może stracić kontrolę nad firmą?
Co do zasady dłużnik zachowuje zarząd własny. Sąd może go odebrać i ustanowić zarządcę, jeżeli dłużnik narusza prawo w toku postępowania albo jego sposób prowadzenia spraw nie daje gwarancji wykonania układu.
Ile trwa postępowanie układowe?
W praktyce od 6 do 12 miesięcy, w zależności od liczby wierzycieli i liczby sprzeciwów do spisu wierzytelności.