Postępowanie sanacyjne
Najsilniejszy, ale i najbardziej wymagający tryb restrukturyzacji. Daje najszerszą ochronę majątku i narzędzia głębokiej naprawy przedsiębiorstwa — kosztem oddania zarządu zarządcy wyznaczonemu przez sąd.
W skrócie
- Sanację prowadzi zarządca; dłużnik co do zasady traci zarząd własny (sąd może pozostawić zarząd w zakresie zwykłego zarządu).
- Ochrona jest najszersza: zawieszeniu podlegają także egzekucje wierzytelności zabezpieczonych rzeczowo, skierowane do majątku dłużnika.
- Zarządca może odstąpić od umów wzajemnych niekorzystnych dla restrukturyzacji, za zgodą sędziego-komisarza.
- Możliwa jest sprzedaż składników majątku ze skutkiem sprzedaży egzekucyjnej — nabywca kupuje wolne od obciążeń.
- Dopuszczalna jest redukcja zatrudnienia na zasadach zbliżonych do upadłości.
- Brak limitu wierzytelności spornych. Orientacyjny czas: 10–18 miesięcy.
Sanacja to tryb dla firm, w których sam układ z wierzycielami nie wystarczy — trzeba jednocześnie przebudować przedsiębiorstwo: wyjść z nierentownych kontraktów, zamknąć oddziały, zredukować zatrudnienie, sprzedać zbędny majątek. Prawo restrukturyzacyjne daje zarządcy narzędzia, których nie ma w żadnym innym trybie.
Najważniejsze z nich to pełna ochrona przed egzekucją — obejmująca również wierzycieli zabezpieczonych hipoteką czy zastawem rejestrowym — możliwość odstąpienia od umów wzajemnych oraz sprzedaż składników majątku ze skutkiem sprzedaży egzekucyjnej, czyli bez obciążeń dla nabywcy. To ostatnie narzędzie realnie zwiększa cenę uzyskiwaną za nieruchomość firmy.
Ceną jest utrata zarządu własnego. Majątkiem zarządza zarządca wyznaczony przez sąd, a właściciel zachowuje wpływ przede wszystkim przez plan restrukturyzacyjny i propozycje układowe. W praktyce sanacja bywa jedyną alternatywą wobec ogłoszenia upadłości.
Kiedy rozważyć sanację
- Egzekucje z hipoteki lub zastawu zagrażają majątkowi niezbędnemu do działalności
- Firma ma kontrakty i umowy długoterminowe, które generują straty
- Konieczna jest istotna redukcja zatrudnienia lub zamknięcie części działalności
- Poziom sporów z wierzycielami wyklucza szybsze tryby
- Sprzedaż kluczowego aktywa ma sens tylko wtedy, gdy nabywca otrzyma je wolne od obciążeń
- Wierzyciele złożyli wniosek o ogłoszenie upadłości spółki
Przebieg postępowania sanacyjnego
1. Wniosek o otwarcie postępowania sanacyjnego
Poza standardowymi elementami wniosek musi uprawdopodobnić zdolność do bieżącego zaspokajania kosztów postępowania i zobowiązań powstałych po jego otwarciu.
2. Otwarcie i wyznaczenie zarządcy
Sąd otwiera postępowanie, wyznacza sędziego-komisarza i zarządcę. Zarząd własny przechodzi na zarządcę, chyba że sąd pozostawi dłużnikowi zarząd w zakresie zwykłego zarządu.
3. Pełna ochrona majątku
Postępowania egzekucyjne skierowane do majątku dłużnika ulegają zawieszeniu z mocy prawa, a nowe są niedopuszczalne — także w zakresie wierzytelności zabezpieczonych rzeczowo.
4. Działania sanacyjne
Odstąpienie od nieopłacalnych umów, restrukturyzacja zatrudnienia, sprzedaż zbędnych aktywów ze skutkiem sprzedaży egzekucyjnej, renegocjacja kontraktów, pozyskanie finansowania.
5. Spis wierzytelności i głosowanie nad układem
Po realizacji kluczowych działań i ustaleniu spisu wierzytelności zwołuje się zgromadzenie wierzycieli. Sąd zatwierdza przyjęty układ.
6. Wykonanie układu i wyjście z sanacji
Po zatwierdzeniu układu dłużnik odzyskuje zarząd majątkiem, a wykonanie układu nadzoruje nadzorca wykonania układu.
Najczęstsze pytania
Czy w sanacji właściciel traci firmę?
Nie traci własności udziałów ani przedsiębiorstwa, ale traci bieżący zarząd majątkiem na rzecz zarządcy wyznaczonego przez sąd. Sąd może pozostawić dłużnikowi zarząd w zakresie nieprzekraczającym zwykłego zarządu. Po zatwierdzeniu układu zarząd wraca do dłużnika.
Czy sanacja zatrzymuje egzekucję z hipoteki?
Tak. To główna przewaga sanacji: postępowania egzekucyjne skierowane do majątku dłużnika ulegają zawieszeniu z mocy prawa, także te dotyczące wierzytelności zabezpieczonych rzeczowo, a wszczynanie nowych jest niedopuszczalne.
Czy w sanacji można sprzedać nieruchomość firmy?
Tak. Sprzedaż składników majątku dokonana w postępowaniu sanacyjnym za zgodą sędziego-komisarza wywołuje skutki sprzedaży egzekucyjnej — nabywca nabywa je wolne od obciążeń. To zwykle podnosi uzyskiwaną cenę i skraca proces sprzedaży.
Czy sanacja pozwala zwolnić pracowników?
Tak. W postępowaniu sanacyjnym stosuje się rozwiązania zbliżone do tych z postępowania upadłościowego, co ułatwia restrukturyzację zatrudnienia — zawsze jednak w ramach planu restrukturyzacyjnego zatwierdzonego przez sędziego-komisarza.
Ile trwa postępowanie sanacyjne?
Zwykle od 10 do 18 miesięcy. To najdłuższy tryb, ale też jedyny dający jednocześnie pełną ochronę majątku i narzędzia głębokiej naprawy przedsiębiorstwa.